على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1099
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
جعبرة ( ja'barat ) ا . ع . مؤنث جعبر وزن كوتاه حقير و زشت . جعبرة ( ja'barat ) م . ع . ضربه فجعبره جعبرة : زد آن را پس بر زمين افگند ويرا . جعبرية ( ja'bareyyat ) ا . ع . زن كوتاه زشت . جعبس ( jo'bos ) ا . ع . احمق و گول . جعبلة ( ja'balat ) ا . ع . سرعت . جعبوب ( jo'bub ) ا . ع . مرد حقير و حقير جثهء بىخير . ج : جعابيب . جعبوس ( jo'bus ) ا . ع . احمق . جعبه ( ja'be ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - صندوقچه و تبنگو و هر چيزى كه مانند صندوق كوچك باشد و در آن كاغذ و دفتر و اشياى نفيس را نهند و در آن را ببندند . و تركش و شغا و شغاه . جعبهگرى ( ja'be - gari ) ا . پ . تركشسازى . جعبى ( jo'b ) ا . ع . مورچهء سرخ . ج : جعبيات . جعبى ( jeebb ) ا . ع . جعباء و كون و حلقهء دبر . جعبى ( je'biy ) ا . ع . مورچهء سرخ . ج : جعبيات . جعبيات ( jo'bey t ) ع . ج . جعبى . جعبيات ( je'beyy t ) ع . ج . جعبى . جعة ( jeat ) ا . ع . بوزه و آب جو . جعتبة ( ja'tabat ) و جعثبة ( ja'sabat ) م . ع . حريص و آزناك شدن يق جعتب جعتبة و كذلك بالمثلثة . جعثرة ( ja'sarat ) م . ع . جعثر المتاع : فراهم آورد متاع را . جعثل ( ja'sal ) ا . ع . دفزك درشت خو و كلان شكم . و عن ابن عباس رضى اللّه عنه ستة لا يدخلون الجنة منهم الجعثل . جعثم ( je'sem ) ا . ع . بيخ گياه صليان . جعثمة ( jo'somat ) ا خ . ع . قبيلهاى از تازيان . جعثميات ( jo'someyy t ) ا . ع . كمانها . جعثن ( je'sen ) ا . ع . بيخ گياه صليان . و ا خ . نام خواهر فرزدق . جعثوم ( jo'sum ) ا . ع . نرهء ستبر . جعجاع ( ja'j ' ) ا . ع . زمين و جاى تنگ درشت . و حرب جاى . و جاى بد خفتن شتران كه مردم در آنجا قرار نگيرند . جعجاع ( ja'j ' ) ص . ع . فحل جعجاع : گشن سخت بانگ . جعجرة ( jo'jorrat ) ا . ع . نوعى از طعام كه از خمير آرد پيكرى سازند و پزند و در شيرهء شكر قوام آورده اندازند . ج : جعاجر . جعجع ( ja'ja ' ) ا . ع . زمين هموار . و جاى تنگ و درشت . جعجعة ( ja'jaat ) ا . ع . آواز آسيا المثل اسمع جعجعة و لا ارى طحنا در حق بددلى گويند كه بيم كند و بجنگ نه پيوندد و نيز در حق بخيلى كه وعده كند و ايفاى آن ننمايد . و آواز شتر كشتن . و آواز شتران نر وقتى كه فراهم آيند . جعجعة ( ja'jaat ) م . ع . جنبانيدن شتر را تا بخسبد و يا برخيزد . و بىآرام نشستن و خفتن شتر . و خوابانيدن وى را يق جعجع القوم اى اناخوا . و شتر را در جائى خوابانيده اهل آن جاى را تنگ گرفتن . و حبس كردن . و تنگ كردن كار بر كسى . و منه كتاب عبيد اللّه بن زياد الى عمر بن سعد ان جعجع بحسين عليه السلام و اصحابه اى ضيق عليهم المكان . و تنگ گرفتن بر غريم بمطالبه . جعد ( ja'd ) ص . ع . مرد سخى و مرد بخيل - از اضداد است . و شعر جعد : موى مرغول و يا موى كوتاه . و رجل جعد : مرد پيچان موى و مرد كوتاه گرد اندام . ج : جعاد . و تراب جعد : خاك نرم و نمناك . و حيس جعد : حيس ستبر و بسته و آن نوعى از طعام است كه از خرما و روغن و ماست ترتيب دهند . و زبد جعد : كفك تو بر تو . و جعد اليدين : مرد بخيل . و كذلك جعد الانامل و جعد الاصابع : مرد كوتاه انگشتان . و جعد القفا : بد حسب . و خد جعد : رخسار كوتاه و ناكشيده . و بعير جعد : شتر بسيار پشم . و بعير جعد اللغام : شترى كه كفك دهان آن تو بر تو باشد . و وجه جعد : روى گرد كم نمك . جعد ( ja'd ) ا . ع . از اعلام است و ابو جعد : گرگ . جعد ( ja'd ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - موى مرغول . و جعد انگشت : بخل و خست . و جعد شتر : بسيارى پشم در بدن مردم . و جعد قلم : سياهى و مركبى كه در شكاف و چاك و پشت قلم باشد و كنايه از سخنان خوب و لطيف و خط منحنى و مقوس . و جعد گرهگير : موئى كه تارهايش بر هم نشسته و بر خود پيچيده باشد . جعدبة ( jo'dobat ) ا . ع . غوزهء آب . و خانهء عنكبوت . و فلهاى كه بر لبهاى بزغاله باشد هنگام ولادت . و بدون الف و لام نام شخصى . جعدة ( ja'dat ) ا . ع . برهء ماده . و ناقهء قوى گرد اندام . و گياهى خوشبوى كه بر كنار رودها رويد . و ابو جعدة : گرگ . و بنو جعدة : ا خ . قبيلهاى كه نابغهء جعدى از آن قبيله است .